ژورنالیزم وشیوه های کار برد آن دررسانه ها

تعریف ژورنالیزم :

 

ژورنالیزم را دانشمندان به طور گوناگون تعریف نموده اند امابه صورت عمومی ژورنالیزم عبارت ازیک انستیوت (موسسه) اجتماعی وسیاسی است که توسط آن اخبار, و یا اطلاعات جاری روز به سطح ملی وبین المللی جمع اوری گریده تهیه , ترتیب و تظیم شد وجهت آگاهی گیرنده گان از طریق وسایل ارتباط  همگانی مانند روز نامه ,هفته نامه , مجله , رادیو , تلویزیون وغیره انعکس داده می شود , به نشرسپرده می شود .

   عده کثیری از مردم ژورنالیزم را به صورت عام روزنامه نگاری هم یاد می نمایند .اشخاصیکه اطلاعات را چی به سطح ملی وبین المللی جمع آوری تهیه وترتیب می نمایند بنام ژورنالیست یادمی شود.

  همچنان برای ژورنالیستان شناخت خصوصیات و, ویژه گی ها وسرشت طبیعی وسایل ارتباط همگانی نهایت ضروری است زیرا در انعکاس وبازتاب یا نشراطلاعات اخبارسرشت طبعی هرکدام از وسایل فوق جداً مدنظرگرفته می شود در غیرآن اطلاعات موثر نخواهد بود یعنی درروز نامه چگونه ,در رادیوچگونه ودرتلویزیون اخبار انعکاس داده می شود وباید خصوصیات هر کدام را مدنظر گرفت, وشناخت فعالیت ژورنالیستی وژورنالیزم راعده یی حرفه , عده یی هنر , عده یی فن و عده یی هم علم میدانند , چراکه نظریات دراین مورد مختلف وگوناگون است , امابهترخواهد بود تابپذیریم که ژورنالیزم وفعالیت های ژورنالیستی هم علم است هم هنر هم فن وهم صنعت است اگربا شناخت ژورنالیزم دقیق اشنایی داشته باشیم ویاآنرا به صورت درست و همه جانبه ومسلکی آگاه ودقیق مطالعه کنیم ویاآنرا به صورت نسبی ویا  دایمی باورخواهیم کرد که ژورنالیزم هم علم , هم هنر , هم فن است وهم یک حرفه است فایل یادآوری است اینکه تعداد افراد جوامع ژورنالیزم وفعالیت های ژورنالیستی مانند اخبار واطلاعات اجتماعی سیاست را نیز دربردارد از همین لحاظ ژورنالیزم خصلت اجتماعی وسیاسی را دارا است.

ژانردرژورنالیزم چیست؟

 

ژانرازکلمه فرانسوی Ganer  گرفته شده معنی سبک قالب . چوکات گونه وغیره رامیدهد.

 دراصطلاح ژانر :  اشکال گونا گون افاده وبیان حقایق درموضوعات مختلف و ابراز فکر درروزنامه نگاری وژورنالیزم بنام ژانریادمی شود. درکشورهای انگلستان وایالا متحده امریکابه عوض ژانر های وسایل ارتباط همه گانی به صورت عمومی اصطلاح حرفه یی ژونالیستی NEWS  نیوز ودر برخی ازدیگرکشورها نظیرفرانسه وغیره اصطلاح اطلاعات IN formation    رابکار میببرند وبه عوض اصطلاح وسایل ارتباط همه گانی یارسانه های گروهی ویا وسایل ارتباط جمعی اصطلاح Mass  Media   رااستعمال می نماید ودربعضی از کشورهاب عوض کلمه ژورنالیزم  (پوبلیسزیم) وبه عوض کلمه ژورنالیست کلمه (پوبلست) رابکار برده ومروج است و کلمه پوبلست از کلمه لاتینی publicuc   یعنی اجتماعی گرفته شده است ازهمین روژورنالیزم عبارت ازیکنوع نگارش ادبیات اجتماعی وسیاسی می باشد.

  نکات مهمی را که خبرنگار درهنگام تهیه خبر , مد نظر بگیرد همان بیطرفی است .

 

دیگر این که درهنگام تهیه خبر محل ارسال خبر , تاریخ ارسال خبر وتاریخ وقوع حادثه را از یاد نه برند.

1- اگرژورنالیست بخواهد وقایع تازه را به گیرنده گان صرف اطلاع دهد به ژانر های خبری اطلاعتی. مراجعه می کنند که عبارت انداز خبر, گزارش . جریانات مصاحبه وراپورتاژ است .

2- اگرژورنالیست بخواهند موضوع خبری را به صورت کامل شرح بررسی وتحلیل نماید به ژانر های تجلیلی مراجعه می کند مانند ژانرهای مراسلات , مقاله , تبصره , تقریظ خلاصه مطبوعات و ژانر نامه وارده .

 (News)                                         خبر

 

  در انگلیسى معادل كلمه خبر information وNews  است . در فرانسوى این كلمه را nouvelks گفته اند. اما قبل از آنكه این كلمه بحیث یك از ژانر هاٰ وسایل ارتباط همه گانى به كار گرفته شود به مفهوم اطلاع . دانائی و آگاهى در زبان درى معمول بوده است چنانچه در یك بیت حضرت بیدل پنج بار این كلمه رامیخوانیم :

  

 تاشدم بى خبراز خویش خبرها دارم

                                                         بی خبرشوكه خبر هاست درین بی خبری

 

همچنان خبر به مفهوم :آگاهی های حقوقی ، سیاسیی وسایل عمومی زندگی به كار رفته است كه درهمه حالات جنبه های خصوصی یا گروهی داشته است .

    در ژورنالیزم خبر مهمترین كلمه به حساب میرود كه دانشمندان بی شماری برای آن تعاریفی جستجو كرده اند.

    خبرنقل ساده و خالص وقایع جاریست (روژه كلوس، بلجمی)

     هر عمل واندیشه واقعی كه برای عده زیاد مردم جالب باشد خبراست . |(لایل سپنسر امریكایی)

     خبر گزارش مناسب خلاصه ودقیق یك رویداد است (جارنلی . امریكایی)

   خبرنگار عموماً بخاطر آنكه یك واقعه رابه شكل خبری درج كند این وسوالات اساسی رامطرح میسازد.                     

WHO    -     كی ؟                  

  WHAT –   چی ؟              در انگلیسی این سوالات را 6 WH question

Where   _   كجا ؟              ودر زبان دری ( سه چ و سه ك) گفته اند.         

Why     --     چرا؟

When  - چی وقت ؟

How   –   چطور ؟

  تمام خبرها,چه کوچک باشند وچه بزرگ , از عناصراساسی متذکره برخوردار میباشند. به عبارت دیگر همین عناصراندکه یک خبر راتکمیل مینمایند .

الف – که ؟ افاده کننده ونشان دهنده شخص , اشخاص ویا شخصیتهای حکمی وحقوقی می باشد, احمد ,محمود ویاوزارت اطلاعات وفرهنگ , سازمان مستفل حقوق بشروستره محکمه.

ب – چه ؟ م.ضوع ونوع واقعه را نشان میدهد ویا آنچه واقع می شود, مانند : ترمیم جاده بزرگ کابل _ کندهار ,کنفرانس کشورهای اسلامی ,زلزله بم – کرمان .

ج – کجا ؟ مکان وقوع حادثه ویا محل وجای حدوث یک خبراست , مانند: شهر کابل , شهر لندن , شهرتوکیوویاکشور ایران.

د – کی ؟ ( چه وقت ) زمان وقوع یک حادثه ویا خبر را افاده می کند , مانند : ساعت ده امروز ,یک شنبه ,دوی پس ازظهر , 12 نیم شب وغیره .

هـ - چرا ؟ علت وانگیزه یی که سبب ایجاد یک واقع می شود ,مانند : به حاطر مریضی دوامدار , در اثرتصادم با دیوار, و...

و – چطور ؟ چگونگی وقوع حادثه یعنی ترتبی وکیفیت واقعه را افاده می کند , ماننند : درحال رقص وشدادی , باتمام غم واندوه .

برای توضیح بیشتر نقش واهمیت عناصر حبری باید توضیحان زیرین را ارایه نمود.

وقتی درزبان دری می نویسیم : ( مردی مجروح شد ) این عباره از نظرزبان عیب ونقصی ندارد , ولی ازنگاه خبر وژورنالیزم نقص وکمبود دارد.

 به خاطریک مشخصات مجروح شده,محل واقعه وزمان واقعه درآن موجود نیست . همجنانعلت حراحت وچگونگی جراحت هم واضح نگردیده است,  بنابران جملهَ ژونالیستی نیست جملهَ ژورنالیستی با دارا بودن عناصر ژورنالیستی مکمل می گردد , مثال :  

 خبرهااز لحاظ زمان وقوع به اخبار جاری . قبل از وقوع و بعد از وقوع تقسیم میشود

 اخبار پیش از وقوع برگذاری محافل افتتاح موسسات وتجلیل از روز های ملی مذهبی وامثال آن می باشد.

 اخبار بعد از وقوع مانند كودتاها . توفان .زلزله وامثال آنراگفته می توانیم.

 گزارش های ارسالی به خبرهای فوری ، خبرهای كوتاه ، خبرهای تكمیلی تركیبی و یاتنظیمی دسته بندی شده است .

خبر های خلاصه بدون عنوان در حدود سه سطرمی باشد.

خبرهای كوتاه دارای عنوان وبین ۱۵- تا ۲۰ سطرمی باشد.

خبرنگار باید در نخستین كلمه ها خلاصه خبررا بگوید وی باید بداند كه برای مردم زیاد در داخل اقشار، گروه ها وسطح دانش مختلف صحبت میكند.

                                      اجزای خبر

  خبرمتشکل است از عنوان .افتتاحیه ومتن است.

 عنوان باآن که نخستین بخش خبراست امادراخیر توسط عنوان گذار تعیین می شود . قسمت عمده ی است که مهمترین موضوع خبررا بیان می کند . عنوان علاوه ازآنکه عمده ترین ومختصرترین بخش خبراست درزیبایی صفحات روزنامه مهم بشمار میرود.

  افتتاحیه دومین بخش خبراست که به سوالات اساسی گیرندگان پیام وسایل ارتباط همه گانی جواب میدهد.

 افتتاحیه به سوالات که ؟ ( کدام شخص یا اشخاص ) چه ؟ (کدام موضوع ) چه وقت ؟   کجا؟  وچرا؟ جواب می گوید و کمتربه سوال چطور ؟ همچنان لید( lead ) یا افتتاحیه به دسته های یک موضوعی وچند موضوعی تقسیم شده است .

متن خبر

متن خبر به اشکال هرم معکوس , سبک تاریخی وبازگشت به عقب تربیب میگردد.

درسبک هرم معکوس مهمترین موضوعات د رآغاز وبعداً موضوعات مهمتر ومهم درج می شود که برای عنوان نویسی و کم کردن متن توسط هیات تحریر, شکل پذیرفته شده است یعنی مهمترین مسایل  درآغاز برای عنوان نویس سهولت فراهم می کند وکم کردن خبرازآخر برای ادیدتر یک یادو پراگراف از آغاز انتخاب می شود واز متباقی صرف نظرصورت می گیرد.

صفات خبر

   صفات خبر علاو ه از مختصر بودن ومرتب بودن اینهااست .

1-    تازه گی : کلمه NEWS  به مفهوم نووتازه ها به خاطر اهمیت تازه گی درخبراست.

2-    جالب بودن: خبرباید طرف توجه همه قراربگیرد و همه را بخود جلب کند.

3-    نزدیکی : خبربیاید از لحاظ مکانی برای گیرنده گان آن نزدیک باشد.

4-    اهمیت: خبرباید مهم باشد . هر موضوع ساده وپیش پا افتاده نمیتواند خبرباشد.

علاوه از این صفات خبر باید کامل باشد. مختصرباشد ودر ضمن متنوع باشد.

                                      صفات خبرنگار

 خبرنگار علاوه از استعداد وقریحه هنری باید دارای این خواص وصفات باشد تیم خبری داشته باشد یعنی خبررا از بویش پیداکند!

 تخصص درکار خود داشته باشد . بامردم تماس دایمی داشته باشد.

  درمسیر اخبار قرارداشته باشد.

 صمیمیت بین مردم باخودایجاد کند.همیشه روی اسناد برسی کند نشانی موسسا ت خبری و انواع وسایل کاری را باخود داشته باشد.معلومات خود را همیشه تکمیل نماید , سرعت عمل داشته باشد . اصل بیطرفی راحفظ کند وباتمام مردم راوابط حسنه داشته باشد و...

درس دوم    

 

 

                                                     مصاحبه

Interview

 مصاحبه درلغت به معنای صحبت کردن دوشخص ودراصطلاح خبرنگاری سوال وجواب یک خبرنگار ویاچند ژورنالیست با یک شخص را مصاحبه گویند .

  چون اشخاص مختلف در وقایع سهیم اند و افراد آگاه درموارد گوناگون معلوما ت ویاتخصص دارند وسایل ارتباط همه گانی خبرنگاران رابرای مصاحبه موظف میسازد تا درزمینه های متنوع معلومات را از طریق سوال وجواب بدست آورد.

 مصاحبه همچنان از طریق مکالمه تیلفون صورت میگیردودرشرایط جدید توسط تلویزیون از یک قاره به قاره دیگر درحالیکه مصاحبه کننده و مصاحبه شونده همدیگررا می بینند معلوما ت ازطریق مصاحبه مستقیم ویا غیر مستقیم در اختیار گیرند گان وسایل ارتباط همه گانی قرار میدهند.

                                                                   انواع مصاحبه

 مصاحبه به اشكال دیالوگ (سوال وجواب ) مونولوگ (جوابهای پی درپی ) ویا لحظه ادبى یاكنفرانس مطبوعاتی ویاهم میز مدورتهیه وترتیب می گردد.

 درمقابل سوالات ژورنالیستان جواب میدهدو درمیز مدوراشخاص زیاد به یك یا دوسه خبرنگار مصاحبه را انجام میدهند.

مصاحبه ها بصورت فرعى به انواع شفاهی ،كتبى ،فورى ، آزاد اتفاقى و..... تقسیم شده است .

اهل مطبوعات مصاحبه هارا به اشكال طنزى نیز ترتیب مى كنند وانواع ابتكارى مصاحبه ها نیز درمطبوعات دیده مى شود كه مربوط به ذوق وقریحه ژورنالیستان است .

اهمیت مصاحبه

مصاحبه پرداخت نمایشی دارد.

 به آنچه کسی احساس می کند بهتر است خود گوید تاآنکه دیگری از او حکایت کند.

 دراین چنین حا لت ژورنالیست حا لت لباس وچهره مصاحبه شونده رایاداشت می کند , همچنان او مصاحبه شونده را وامیدارد تاچیزهای مهم را بگوید و آنچه را که میداند به دیگران انتقال دهد.

  اهمیت مصاحبه بصورت خالصه درآن است که اشتراک کننده گان وقتی بداند گفته هایش به نشرمیرسد اگر ازجانبی محافظه کاری کند از جانبی هم از دروغ گفتن ابا میورزد زیراهرکس میداند که عده ای رامی تواند همیشه فریب داد .همه را می توان برای مدتی فریب داد . اماممکن نیست همه راهمیشه فریب داد.

اجزای مصاحبه :

 مصاحبه شونده:

مصاحبه کننده, روش وسلوک او درسوالتی که طرح می شود .

قبل از آغاز مصاحبه مطالعه سابقه موضوع وتعین وقت برای مصاحبه ضروری است.

                                      روش مصاحبه :

 1-    مصاحبه با صمیمیت آغازشود .مصاحبه کننده کمکم داخل موضوع میگردد.

2-    مصاحبه کننده صرف هنگام طفره زدن مداخله می کند در غیرآن صرف سوال میکند.

3-    سوالات طوری طرح می شودکه شکل تحقیق را بخود نگیرد.

4-    مصاحبه کننده درصورت امکا یاداشت ها را کم ومختصر می سازد تامصاحبه شونده ازان متاثر نشود.

5-    مصاحبه کننده همکاری ورضایت مصاحبه شونده رابرای نشرمصاحبه جلب می کند .

6-    مصاحبه کننده مصاحبه خود رامطابق سیاست نشراتی خود عیار می کند .

7-    اختلافات فکری مصاحبه کننده بصورت غیر مستقیم مطرح شود.

 ژورنالیست های مجرب باری مصاحبه کردن به خانه مصاحبه شونده نمی روند اماگاهی ضرورت می افتد. به هر صورت باید سوالات نظربه موقف مصاحبه کننده آماده باشد.

                                 طریقه دیگر مصاحبه :

 با آنکه مصاحبه کنده سوالات خود را قبلا مطرح می کند اماهمیشه برای مصاحبه کردن آماده است . با یک مسافر , یا یک مریض در حال مر گ بایک شخص محکوم به اعدام وغیره .

 روی همرفته تکنیک مصاحبه اینطور است .

1-    سوالات باید صریح ورشن باشد.

2-    مصاحبه کننده ازعمق موضوع آگاهی حاصل کند.

3-    تعیین وقت و آماده گی مصاحبه شونده رافراموش نکند.

4-    رسیدن به موقع برای مصاحبه کننده وحتی قبل از وقت موعود رسیدن مهم تلقی می شود.

5-    نام مکمل وموقف مصاحبه شونده بسیار مهم است .

6-    معرفی مصاحبه کننده توسط خودش برای مصاحبه شونده ویامصاحبه شنونده ها ارزشمندی دارد.

7-    آغازمناسب وجالب برای گفتگو درهر گونه مصاجبه با ارزش پنداشته می شود.

8-    اهمین دادن به حرفهای مصاحبه شونده هنگام مصاحبه با ارزش است .

9-    جلب همکاری د رحال وآینده بااشخاص مهم در مصاحبه ضروراست.

10-                  مناقشه بامصاحبه شونده به هیچ صورت درست نیست.

11-                  سوالات اساسی و مهم ومخصوصا ًمخالف اندیشه مصاحبه شونده باید بسیار محتاطانه مطرح شود.

12-                  درجریان مصاحبه عکس العمل ها و حالات روانی مصاحبه شونده مورددقت قرارگیرد.

13-                  یاد داشت کردن باید بسیار مهم نشان داده نشود .اماضرور است .

14-                  درجستجو حقایق باشدوهم بایدموضوع را دریافت می کند تصحیح نماید.

15-                  توجه عمیق اش به حرفهای مصاحبه شونده ضرور است .

16-                  توجه شود که مصاحبه  شونده چی می گوید وچگونه میگوید؟.

17-                  جوابهای مصاحبه شونده طوری انکشاف داده شود که وی احساس ناتوانی وکوتاهی سخن خود را احساس نکند؟.

18-                  درجریان مصاحبه جواب ها کم کم مرورشود.

19-                  قبل از ختم مصاحبه باید ارقام وحقایق مرورشود.

20-                  باتجدید صممیت مصاحبه ختم شود. 

                                          تعریف مصاحبه

مصاحبه در لغت به معنای صحبت كردن در طرف و در اصطلاح ژورنالیزم آگاهی یافتن از وقایع ، افكار و فعالیت های انسانها از طریق سوال و جواب خبر نگار یا شخص آگاه و خبره است.

در مصاحبه سه بعد این ژانر مهم مطبوعاتی باید مورد توجه قرار داشته باشد.

شخصی كه با او مصاحبه میشود ( مصاحبه شونده)

سوالاتی كه مطرح میگردد .

سلوك و روشی كه باید در نظر گرفته شود.

همچنان برای مصاحبه كننده ضروری است تا قبلاَ تصمیم خود را در مورد مصاحبه بگیرد و آماده گیهای قبلی را فراهم سازد و موضوع مورد نظر را همه جانبه قرار دهد.

دریافت شخص برای مصاحبه گرفتن، وعده برای مصاحبه و تحكیم رابطه خوب با مصاحبه شونده نیز از جمله آماده گیهای قبلی برای مصاحبه بشمار میرود.

جی، دبلیو،اسپورت روانشناس امریكایی میگوید: اگر بخواهیم بدانیم دیگران چه احساس میكنند ، چه تجارب دارند، چه بخاطر میاورند، عواطف و رغبت های آنها چگونه است و علل اعمال آنها چیست ، چرا از خود آنها سوال نكنیم؟.

                        حالا تقریباَ برای مصاحبه آماده ایم

 پس یاید مصاحبه را شروع كنیم.

مصاحبه شونده در آغاز باید ما را دوست خود فكر كند نه اینكه از ما بترسد یا نفرت داشته باشد.

چون قبلاَ رابطه دوستانه قایم شده است میتوان در جریان مصاحبه و یا هنگام طفره زدن از بعضی سولات مصاحبه شونده را رهنمایی كنیم و غیر مستقیم وادار سازیم تا به اصطلاح سر اصل مطلب بیاید.

در همه حالات مصاحبه به خود شكل تحقیق را نگیرد. 

كوشش كنیم كه مصاحبه ما مطابق روحیه نشراتی و سیاست منبع باشد.

هرگاه اختلاف فكری با مصاحبه شونده احساس كردیم باید آنرا طوری طرح كنیم كه متوجه مخالفت ما نشود.

ژورنالسیتان مجرب چون سوالات را قبلاَ فورمول بندی میكنند كمتر با جواب های "بلی" و " نخیر" مواجه میشوند زیرا اینگونه جواب ها صرف برای تایید حقایق و تردید اغلاط قابل پذیرش است وبس.

یا ممكن است كه اشخاص درمورد منافع خود حرف بزند، میل به گزافه گویی داشته باشد.

ژورنالسیت آگاه این همه تمایلات را به صراحت احساس میكند اما به رخ مصاحبه شونده نمیكشد، حقایق را بر می شمارد و به اصطلاح مروارید را از منجلاب بیرون میاورند. 

                       گذارش  یا راپورتاژ (Reportage )

یكى از مهمترین هنرهاى ژورنالیستى تهیه گذارش یا راپورتاژاست

 هر گاه واقعه یى جنبه نمایشى داشته باشد، در مورد آن راپورتاژ مینویسند . از آنجا كه ژورنالیست نماینده مردم است و براى مردم می نویسد و یا رابط میان گروهاى مختلف وسازمانها اجتماعى است . مطابق ضرورت مردم ووسیله ارتباط همگانى هنگام بروز حادثه به محل میرود وبه مثابه چشم وگوش مردم وقایع را مشاهده مى كند. حرفهاى رامی شنود وبه مردم مى گوید.

 خبرنگار در راپورتاژ تصویر بردارى مى كند. دیده گى هاى وشنیده گى ها رابه شكل یك راپورتاژ مى نویسد و از طتبیق وسایل ارتباط همه گانى عرضه مى كند ژورنالست هنگام فعالیت خودفكر مى كند كه یكى از گیرنده گان پیام وسیله ارتباط همه گانی است بنا برآن تمام سوالتى راكه درذهن خواننده یا شنونده بنینده واحتمالاً بوجود میاید هنگام تهیه راپورتاژ حل مى كند.

گرچه ژورنالیست ها عموماً از حافظه خوبى برخورداراند باآنهم همیشه یاد داشت مى كنند ، حقایق رابیشتر از آنچه براى تهیه یك راپورتاژبه اصطلاح به درد مى خورد یاد داشت مى كند بعداً بهترین ها رامورد استفاده قرارمی دهد.

                                  منابع گذارش یا راپورتاژ

  خبرهای واصله نخستین منبع گذارش یا راپورتاژ است .

 موسسات مختلف اجتماعى وارگان هاى دولتى نیز منبع راپورتاژ شمرده می شود .

راپورتاژ ژانر همه جانبه یى است كه براى وسایل مختلف ارتباط همه گانى به اشكال مختلف تهیه مى شود . مانند مطبوعاتى . رادیویى تلویزیونى وقوتوراپورتاژ راپورتاژ بیشتر به سوال چطور؟ جواب ارائه مى كند .

 یعنى چگونه گى واقع وضع و حالت محیط ، هیجانات واحساسات برخورد ها حالات روانى وغیره را به تصویر مى كشد.

                                   عوامل موفقیت :

مطالعه سابقه موضوع وعقب واقعه یكى از عوامل موفقیت گذارش یا راپورتاژ است همچنان نوشتن جالب تصویر پردازى از جمله این عوامل است.

  تعدادى از ژورنالیستان مى گویند تطابق راپورتاژ باسیاست روزنامه یا دیگرو سایل ارتباط همه گانى عامل مهم موفقیت گذارش یا راپورتاژ است .

                                       خبرنگار کیست؟

پیش از آنکه فردی ، حرفهء خبرنگاری را انتخاب کند ، لازم است ویژگی های حرفه خبرنگاری و روزنامه نگاری  را بشناسد  تا از روی  آگاهی  به آن روی آورد . در سال 1978  از سوی سازمان علمی ، فرهنگی و آموزشی مللی متحد ( یونسکو) اعلامیهء راجع  به نقش رسانه های جمعی در تقویت  صلح جهانی و تفاهم  بین المللی  به تصویب  رسید. در این اعلامیه ، لزوم تربیت اخلاقی و اجتماعی خبرنگاران مورد تأکید قرار گرفت و مجموعهء از اصول اخلاقی برای خبرنگاران ارائه شد. در این مجموعه ، آزادی مبادله اخبار و اطلاعات یک حق اساسی تلقی شده و دستورالعمل های اخلاقی  برای کلیه کسانی  که در جمع آوری و کسب و نشر و تفسیر اخبار و اطلاعات شرکت دارند، وضع شده است.

در این اعلامیه ، ضمن تأکید بر منشور جهانی 1948 سازمان ملل متحد ، تصریح شده است که بر اساس این قوانین ، خبرنگاران رسانه ها  باید منتهای درجه، کوشش  کنند تا اخبار و اطلاعاتی که در اختیار عموم  میگذارند صحیح ، دقیق  و معتبر باشد. خبرنگاران و مدیر مسئولان  باید در صحت اخباری که به دست می آورند  دقیق باشند و در صورت اشتباه آن را اصلاح کند، تحقیق  و تعمق  کنند. خبرنگاران نباید حقیقتی را تعمداً تحریف یا مخدوش کنندو همچنین هیچ نوع مطلبی را نباید از نظر  مردم مکتوم نگه دارند.

خبرنگار کسی است که با اتکا به ذوق و استعداد  شخصی ، پس از گذرانیدن دوره آموزش تخصصی  و همچنین با توجه به مسئولت اجتماعی  که این حرفه بر عهده او می گذارد ، وظیفه کسب ، تهیه ،جمع آوری و تنظیم « اخبار » و انتقال  آنها را از طریق وسایل ارتباط جمعی ( مطبوعات، رادیو ، تلویزیون، صفحات انترنتی ، آژانس های خبری و...) به مخاطبان  برعهده دارد. تطبیق چنین  شرایط  است که آموزش  تخصصی  و آگاهی  از مفاهیم علمی به عنوان یک ظرورت اساسی ، رخ می نماید.

با چنین  نگرشی  است که مسئولیت اجتماعی روزنامه نگاران  شکل میگیرد ، در عین حالی که اگر  از قریحه و استعداد ذاتی نام برده میشود، اما ذوق و علاقه شخصی نسبت به این حرفه وآموزشی  تخصصی  برای شکوفایی خلاقیت ها ارز ملزومات روی آوری به حرفه خبرنگاری و روزنامه نگاری است.

1.دنبال جستجوی حقایق باشید و آن را گزارش نمایید

خبرنگاران باید امین باشند ، در جمع آوری اخبار خیلی ها بیطرفانه و شجاعانه عمل کنند و آنها را تفسیر و گزارش نمایند. روزنامه نگاران در این راستا باید از مقررات زیر پیروی کنند:

-    امتحان و آزمایش درستی اطلاعات از منابع مختلف و اعمال دقت و مراقبت کافی برای جلوگیری  از اشتباهات غیر عمدی اساس کار خبرنگاری است. خبرنگاران به هیچوجه اجازه  ندارند  اخبار را مخدوش نمایند.

خبرنگاران  باید با سعی و کوشش  مستمر به دنبال منابع خبر باشند و در عین حال باید به دنبال فراهم آوردن  شرایطی  باشند تا اگر منابعی به مواردی متهم  شده اند، بتوانند  از خود دفاع نموده و پاسخ گو باشند

2.تقلیل خسارات:

خبرنگاری که از  اصول اخلاقی  پیروی میکنند ، با منابع، موضوعات و دوستانش مثل انسانهای که لایق احترم هستند رفتار میکنند . آنها در این مورد نقاط ذیر  را باید مرعی داردند:

-    نسبت به آنهایی که بر اثر انتشار اخبر ضرر و زیان می بینند ، باید  مهربانی و ملاطفت  نشان بدهید. در موقع مصاحبه  با کودکان و کسانی که بی تجربه هستند ، ا زخود حساسیت و صبر نشان بدهید.

-    در موقع مصاحبه  و گرفتن عکس  از کسانی که در اثر یک حادثهء غم انگیز  آسیب دیده اند ، حساس و بردبار باشید.

2.  مستقل عمل کنید:

خبرنگاران از گونه قید و بندی در مراعات منافع خاصی باید مبرا باشند، مگر منافع عمومی و جامعه.

خبر نگاران در این مورد باید موارد ذیل را مراعات نمایند.

-    خود را درگیر برخورد های منافع گروها های مختلف، اعم از آنکه  اینگونه برخوردها واقعی و یا مصنوعی هستند نکنید.

-    آزاد بوده و از هر گونه مشارکت در فعالیتهای که متضمن تساهل و معامله بر سر تمامیت حیثیت خبرنگاری و یا  آسیب رسان به آعتبار آن باشد ، خود داری کنید.

-         درگیری ها و برخورد های غیر قابل اجتناب را افشاء کنید.

-    در مقابل آنهای که در هرم قدرت هستند و باید پاسخگوی اعمال و رفتارشان باشند، شجاعانه و گوش به زنگ عمل کنید.

3.  پاسخگو باشید:

خبرنگاران باید در مقابل خوانندگان  و شنونگان و تماشاگرانشان پاسخگو بوده و ملزم به رعایت نکات زیر باشند.

-    پوشش های خبری را با دقت و روشنی شروع و به انجام رسانند و ترتیب بحث و گفتگو  را بین مردم با نظارت و هدایت خبرنگاران بدهند.

-         مردم  را تشویق کنید تا علیه وسایل انتشار خبر شکایت نمایند.

-         اشتباهات خود را قبول و آنها را سریعاً اصلاح نمایید.

-         اعمال غیر اخلاقی خبرنگاران و وسایل ارتباط جمعی خبری را افشاء نمایید.

-    با همان سطح بالای استانداردی که دیگران کار میکنندو شما هم کار کنید و سعی نکنید سطح و کیفیت  کاری خود را پایین بیآورید.

 

نویسنده: مـــمـــتاز حیدری

ادامه مطلب ژورنالیزم