از محرومیت دختران افغانستان از حق آموزش تا اعتراضات دانش‌آموزان در فرانسه

وقتی عده‌ای برای باز نگه‌داشتن دروازه‌های مکاتب آرزو می‌کنند و عده‌ای برای بسته‌شدن آن‌ها اعتراض می‌

در پی اعتراضات و اعتصاب‌های اخیر دانش‌آموزان لیسه‌ها در فرانسه، می‌خواهم چند نکته را با نگاهی به وضعیت آموزشی افغانستان مطرح کنم؛ مقایسه‌ای که می‌تواند ما را به ارزش واقعی آموزش، فرصت‌های تحصیلی و مسئولیت نسل جوان در برابر آینده بیشتر متوجه سازد.

۱. ارزش فرصت تحصیل

در افغانستان، میلیون‌ها دختر بیش از پنج سال است که از ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر از صنف ششم محروم شده‌اند. آرزوی بسیاری از این دختران تنها بازشدن دروازه‌های مکاتب است تا بتوانند دوباره به صنف درس بازگردند؛ بدون آن‌که خواهان امتیاز ویژه‌ای باشند. آن‌ها فقط حق طبیعی و انسانی خود برای آموختن را مطالبه می‌کنند.

در مقابل، در فرانسه دانش‌آموزان از حق آموزش، امکانات آموزشی و آزادی بیان برخوردارند و می‌توانند برای بهبود شرایط تحصیلی خود اعتراض کنند. البته مطالبه شرایط بهتر حق مشروع آنان است؛ اما آیا نباید در کنار اعتراض، نسبت به ارزش زمان، فرصت‌های آموزشی و آینده تحصیلی خود نیز مسئولیت‌پذیر باشند؟

۲. تفاوت میان محرومیت اجباری و اختلال در آموزش

در افغانستان، محرومیت دختران از آموزش نتیجه سیاست‌های محدودکننده حاکمان طالبان است؛ تصمیمی که نه‌تنها آینده میلیون‌ها دختر، بلکه سرمایه انسانی، اقتصاد و توسعه کشور را نیز تهدید می‌کند.

در فرانسه، اعتراض و مطالبه‌گری در یک جامعه آزاد امکان‌پذیر است؛ اما هنگامی که مسدودکردن دروازه‌های مکاتب و تعطیلی درس‌ها به شیوه اصلی اعتراض تبدیل شود، نخستین کسانی که هزینه آن را می‌پردازند، خود دانش‌آموزان و آینده تحصیلی‌شان هستند.

۳. آموزش؛ سرمایه‌ای فراتر از یک حق فردی

تعلیم و تربیه تنها وسیله دریافت مدرک نیست؛ زیربنای پیشرفت اقتصادی، استقلال فکری، توسعه اجتماعی و تربیت شهروندان مسئول است. هر روزی که فرصت آموزش از دست می‌رود، ممکن است بخشی از فرصت‌های آینده نیز از دست برود.

۴. اعتراض مسئولانه یا محروم‌ساختن دیگران؟

حق اعتراض در جوامع دموکراتیک ارزشمند است و باید از آن پاسداری شود؛ اما این حق زمانی سازنده خواهد بود که با گفت‌وگو، برنامه مشخص، احترام به حقوق دیگران و راهکارهای مسالمت‌آمیز همراه باشد. اعتراض نباید به بهای محروم‌شدن سایر دانش‌آموزان از حق آموزش تمام شود.

۵. یک واقعیت تلخ و یک پرسش جدی

بر اساس آمار یونیسف در آگست ۲۰۲۶، بیش از ۲٫۶ میلیون دختر افغان از سال ۲۰۲۱ تاکنون از آموزش متوسطه محروم شده‌اند. افغانستان همچنان تنها کشور جهان است که در آن آموزش متوسطه و عالی برای دختران و زنان ممنوع شده است.

در برابر چنین واقعیتی، آیا ما در جوامعی که فرصت آموزش، آزادی بیان و امکان اعتراض وجود دارد، نباید قدر این نعمت‌ها را بیشتر بدانیم؟

سخن پایانی

من مخالف حق اعتراض دانش‌آموزان نیستم؛ بلکه باور دارم اعتراض باید در خدمت بهبود آموزش باشد، نه به بهای آسیب‌دیدن آینده آموزشی نسل جوان.

دختری در افغانستان آرزو دارد فقط یک بار دیگر پشت میز مکتب بنشیند؛ در حالی که دانش‌آموزی در فرانسه ممکن است برای اعتراض، همان مکتبی را که درهایش به روی او باز است، مسدود کند.

این تفاوت، بیش از هر چیز، ما را به تأمل درباره ارزش آموزش، آزادی و مسئولیت انسانی فرامی‌خواند.

آموزش حق همه است؛ حفظ فرصت آموزش نیز مسئولیت همه ماست.

نویسنده: ممتاز حیدری

نخستین بیمار در جهان که با کمک مستقیم هوش مصنوعی تحت عملیات جراحی مغز قرار گرفت، تومورش موفقانه بردا

ریس هیبرت در فضای باز و در برابر یک پرچین سبزرنگ دیده می‌شود. او موهای کوتاه روشن دارد و پیراهنی آبی روشن به همراه کرتین سرمه‌ای بر تن کرده است.

تومور ریس هیبرت ممکن بود به نابینایی او منجر شود

    • اسمیتا مونداساد
    • شغل,خبرنگار حوزه صحت در بی‌بی‌سی
  • منتشر شده در۲۷ آگست ۲۰۲۶

  • زمان مطالعه: ۵ دقیقه

نخستین بیمار در جهان که با کمک مستقیم و زندهٔ هوش مصنوعی تحت جراحی مغز قرار گرفت، تومورش با موفقیت برداشته شد.

جراحان شفاخانهٔ کالج دانشگاهی لندن می‌گویند ریس هیبرت، پدر دو فرزند از منطقه بدفوردشر انگلستان، در صورت انجام نشدن این عملیات جراحی، ممکن بود بینایی خود را از دست بدهد.

ابزار هوش مصنوعی در طول جراحی، تصاویر ویدیویی زنده از محل عملیات را به صورت لحظه‌ای تحلیل می‌کرد و به جراحان درباره نحوه پرهیز از آسیب رساندن به رگ‌ها و اعصاب حیاتی اما پنهان مغز هشدار می‌داد. این فناوری به پزشکان کمک کرد تا حد امکان تومور را با ایمنی بیشتری خارج کنند.

آقای هیبرت گفت: «از نظر ایمنی بیمار، مزیت این فناوری کاملاً آشکار است. در داخل سر ما هیچ تابلو راهنمایی وجود ندارد.»

ریس هیبرت ۴۸ ساله، که مدیر خدمات مشتریان است، تا حدود ۱۸ ماه پیش از این اتفاق از سلامت کامل برخوردار بود و هر روز هنگام نان چاشت حدود سه کیلومتر پیاده‌روی می‌کرد.

در یکی از همین پیاده‌روی‌ها بود که ناگهان بیهوش شد و در جاده دچار تشنج شد.

اسکن مغزی نشان داد او به توموری غیرسرطانی به اندازه ۱۱ میلی‌متر در غده هیپوفیز مبتلاست؛ غده‌ای به اندازه یک مرمر که در قاعده جمجمه قرار دارد.

غده هیپوفیز هورمون‌های حیاتی را ترشح می‌کند که در فرایندهایی مانند رشد، سوخت‌وساز بدن و تنظیم فشار خون و دمای بدن نقش دارند. این غده در مجاورت شریان‌های کاروتید قرار دارد؛ رگ‌های مهمی که خون را به مغز می‌رسانند. همچنین عصب‌های بینایی که مسئول دیدن هستند در نزدیکی آن قرار گرفته‌اند.

با افزایش فشار تومور بر عصب‌های بینایی، محدودهٔ دید محیطی آقای هیبرت به تدریج کم شده بود.

خستگی شدید و سرگیجه

اگرچه آقای هیبرت در ابتدا نیازی عاجل به جراحی نداشت، اما به تدریج دچار زمین خوردن‌های مکرر شد و از خستگی شدید و سرگیجه رنج می‌برد.

او گفت: «در ۱۸ سال زندگی مشترک، همیشه صبح‌ها از بستر بلند می‌شدم و برای همسرم یک پیاله قهوه آماده می‌کردم. نمی‌خواستم این تومور مانع این کار شود.»

به گفته او، بزرگ‌ترین تأثیر بیماری بر زندگی‌اش جنبه‌های روحی و روانی آن بود.

او افزود: «با وجود اینکه افراد زیادی با مهربانی پیشنهاد کمک می‌دادند، اما آدم خوش ندارد باردوش دیگران باشد.»

وقتی جراحان به او پیشنهاد کردند نخستین فردی باشد که این عملیات را با استفاده از ابزار اختصاصی هوش مصنوعی آنها تجربه می‌کند، بی‌درنگ پذیرفت.

او گفت: «اگر بیماران حاضر نباشند در پژوهش‌های پزشکی مشارکت کنند، پزشکان چگونه می‌توانند چیزی بیاموزند و علم پزشکی چگونه می‌تواند پیشرفت کند؟»

این جراحی با وارد کردن یک آندوسکوپ، دوربین باریکی که روی یک لوله قرار دارد، از طریق بینی تا قاعده جمجمه انجام شد.

در آن مرحله، تومور در نزدیکی محل جراحی قرار داشت، اما پشت لایه‌هایی از استخوان و غشای ضخیم پنهان شده بود.

تشخیص ایمن‌ترین مسیر برای دسترسی و خارج کردن تومور کار ساده‌ای نبود، به‌ویژه اینکه ساختار آناتومیک بدن افراد با یکدیگر تفاوت دارد.

میزان بروز عوارض در این نوع جراحی متفاوت است، اما بین ۲۵ تا ۵۰ درصد احتمال داشت که تومور به طور کامل خارج نشود و بین ۰٫۵ تا ۲ درصد نیز خطر آسیب دیدن یکی از رگ‌های اصلی وجود داشت.

در همین مرحله بود که ابزار هوش مصنوعی وارد عمل شد.

«جراحی چت‌جی‌پی‌تی»

این سامانه روی یک نمایشگر دوم، تصاویر زنده جراحی را به‌صورت لحظه‌ای تحلیل می‌کرد، ابزارهای جراحی را ردیابی می‌کرد و نواحی‌ای را که احتمال وجود رگ‌ها و اعصاب در آنها بیشتر بود، مشخص می‌کرد.

همچنین بخش‌هایی را که برداشتن تومور در آنها ایمن‌تر بود، برجسته نشان می‌داد. عملکرد این فناوری تا حدی شبیه فناوری تشخیص چهره در موبایل‌های هوشمند است، با این تفاوت که به جای شناسایی چهره افراد، ساختارهای مهم و اغلب پنهان بدن را تشخیص می‌دهد.

به طور متوسط، هر جراح در بریتانیا سالانه بین ۱۰ تا ۲۰ مورد از این نوع عملیات جراحی را انجام می‌دهد و برای آشنایی با ساختار آناتومیک بیمار، به تصاویر اسکن‌شده پیش از جراحی متکی است.

پژوهشگران این سامانه هوش مصنوعی را با استفاده از صدها ویدیو از عملیات برداشتن تومور هیپوفیز آموزش داده و ارزیابی کردند. آنها در هر ویدیو به دقت محل رگ‌ها و اعصاب را مشخص کردند تا سامانه بتواند داده‌ها را پردازش کرده و مهم‌ترین ساختارهای بدن را «تشخیص» دهد.

هانی مارکوس، استاد دانشگاه و از اعضای تیم جراحی، گفت: «این سامانه با تعداد بیشتری عملیات جراحی نسبت به آنچه بیشتر جراحان در طول زندگی حرفه‌ای خود می‌بینند یا انجام می‌دهند آموزش دیده است و می‌تواند مانند یک جفت چشم متخصص دوم عمل کند.»

او افزود که برخلاف بسیاری از ابزارهای آزمایشی هوش مصنوعی، این سامانه به‌صورت هم‌زمان و در زمان واقعی کار می‌کند.

در این تصویر، دو جراح مغز و اعصاب در فضای باز در کنار یکدیگر ایستاده‌اند. هر دو موهای قهوه‌ای تیره دارند. یکی از آنها پیراهن سفید به همراه نکتایی آبی و سفید بر تن دارد و دیگری پیراهنی روشن با کت بلیزر خاکی‌رنگ پوشیده است. این دو جراح، پروفسور هانی مارکوس و دانیال خان، عملیات جراحی پیشگامانه مغز با کمک هوش مصنوعی را در شفاخانهٔ ملی مغز و اعصاب و جراحی مغز و اعصاب بریتانیا انجام دادند.

پروفسور هانی مارکوس و آقای دانیال خان، از جراحان مغز و اعصاب، این عملیات را در شفاخانهٔ ملی مغز و اعصاب و جراحی مغز و اعصاب بریتانیا انجام دادند

اعضای تیم تأکید می‌کنند که این ابزار صرفاً نقش کمک‌کننده دارد و کنترل کامل جراحی همچنان در اختیار جراحان است.

پروفسور مارکوس گفت هدف بلندمدت این پروژه، توسعه نوعی چت‌جی‌پی‌تی برای جراحان است تا در اتاق عملیات «متخصص دیگری حضور داشته باشد که جراحان در صورت تمایل بتوانند برای دریافت مشاوره به او مراجعه کنند و اگر با توصیه‌هایش موافق نبودند، آن را نادیده بگیرند.»

این پروژه با حمایت مالی مؤسسه ملی پژوهش سلامت و مراقبت بریتانیا و شرکت گوگل اجرا شده است و اعضای تیم سال‌ها این فناوری هوش مصنوعی را در محیط آزمایشگاهی توسعه داده و آزمایش کرده‌اند.

پژوهشگران می‌گویند از نتایج اولیه استفاده از این فناوری در شرایط واقعی جراحی رضایت دارند و اکنون در حال تدارک یک مطالعه گسترده‌تر هستند.

«این جراحی زندگی‌ام را به من بازگرداند»

ریس هیبرت گفت: «وقتی بعد از عملیات چشمانم را باز کردم، احساس می‌کردم دیدی ۳۶۰ درجه پیدا کرده‌ام. حدود یک سال بود که دنیا را تا این حد روشن ندیده بودم.»

او افزود در هشت هفته‌ای که از جراحی گذشته، تقریباً هر چند روز یک‌بار بهبود در بینایی خود را احساس کرده است.

او گفت: «انرژی‌ام هم به من بازگشته و همه عوارضی که پیش از جراحی با آنها دست‌وپنجه نرم می‌کردم از بین رفته‌اند.

این جراحی زندگی‌ام را به من بازگرداند.»

جیمز فریث، وزیر دولت بریتانیا در امور نوآوری در حوزه صحت، می‌گوید خوشحال است که آقای هیبرت توانسته در چارچوب یک پروژه پژوهشی با حمایت مالی حکومت، تحت «جراحی‌ای که زندگی او را متحول کرده» قرار گیرد.

او افزود: «هوش مصنوعی به ضوابط و سازوکارهای حفاظتی مناسب نیاز دارد و ما همواره اطمینان حاصل خواهیم کرد که موضوع ایمنی با نهایت جدیت دنبال شود.»

آقای فریث در ادامه گفت: «اما در عین حال، اطمینان خواهیم داد که از فرصت‌هایی که این فناوری فراهم می‌کند نیز بهره‌مند شویم.»

گروهی تحقیق هفته نامه ندای غزنه

منبع : بی بی سی

بیش از ۸۰۰ نفر در نیپال ناپدید شده‌اند؛ مقام‌ها می‌گویند فروپاشی یخچال طبیعی عامل سیلاب ناگهانی بوده

یکی از ساکنان محلی در کنار خانه‌ای فروریخته که پس از سیلاب ناگهانی در گل‌ولای فرو رفته است. منطقه دویگهات از شهرداری بیدور در ولسوالی نواکوت نیپال.
 ۲۷ آگست ۲۰۲۶

مردی نشسته در کنار خانه‌ای فروریخته پس از سیلاب ناگهانی در منطقه دویگهات از شهرداری بیدور در ولسوالی نواکوت نیپال

بیش از ۸۰۰ نفر در نیپال در پی از سیلاب ناگهانی گسترده در مرز تبت، چین ناپدید شده‌اند.

تاکنون دست‌کم ۱۶۵ جسد در نیپال پیدا شده است و بارش باران و وضعیت دشوار جغرافیایی، عملیات امداد و جست‌وجو را با پیچیدگی روبه‌رو کرده است.

یکی از مردانی که با هلیکوپتر نجات داده شده است، به بی‌بی‌سی گفت: «همسرم هنوز جایی زیر گل‌ولای گیرمانده است.»

در تبت، چین نیز دست‌کم ۵۵۸ نفر ناپدید و مرگ سه نفر تأیید شده است، هرچند مشخص نیست که آیا این آمار بخشی آمار ناپدید‌شده‌ها در نپال است یا خیر.

مردی در تریشولی صبح پنج‌شنبه تلاش می‌کند بخشی از وسایل و دارایی‌های خود را از میان ویرانی‌های برجا مانده پس از سیل نجات دهد.

مردی در منطقهٔ تریشولی نیپال صبح امروز پنجشنبه تلاش می‌کند بخشی از وسایل خانهٔ خود را از میان ویرانی‌های برجا مانده پس از سیل نجات دهد

مقام‌ها می‌گویند صدها گردشگر همچنان ناپدید هستند؛ از جمله بیش از ۱۰۰ نفر از هند، ۵۴ نفر از امریکا، ۳۴ نفر از استرالیا و ۳۳ نفر از بریتانیا.

همچنین بیش از ۱۰۰ شهروند نیپالی نیز در شمار مفقودان هستند. این منطقه از مقاصد محبوب زائران و کوهنوردان و طبیعت‌گردان به شمار می‌رود.

کارشناسان هشدار داده‌اند تراکم آوار در رودخانه‌ای نزدیک محل فاجعه می‌تواند باعث وقوع موج دوم سیلاب شود.

امریکا، چین، اتحادیه اروپا و هند وعده ارسال کمک‌های امدادی داده یا هم عملا محموله‌های کمک‌ به منطقه اعزام کرده‌اند.

 شماری از بازماندگان روی توده‌های آوار نشسته‌اند و منتظرند مسیرهای منتهی به خانه‌هایشان بازگشایی و پاکسازی شود.

شماری از بازماندگان روی توده‌های آوار نشسته‌اند و منتظرند مسیرهای منتهی به خانه‌هایشان بازگشایی و پاکسازی شود

ده‌ها نفر از نیروهای پولیس و ارتش نیپال نیز در شمار ناپدیدشده‌ها هستند.

تعدادی از کارکنان بخش برق نیز ناپدید شده‌اند. زنی که همراه پسرش با بالا رفتن از پشت‌بام خانه نجات یافته است، به بی‌بی‌سی گفت: «سیل خانواده‌ام را در برابر چشمانم با خود برد.»

مقام‌ها ابتدا به این نظر بودند که ممکن است پیش از سیلاب، زلزله رخ داده باشد، اما اکنون سازمان زمین‌شناسی امریکا اعلام کرده است که «فروپاشی یخچال طبیعی و سرازیر شدن آوار» علت این فاجعه بوده است.

تصویری که صبح امروز پنجشنبه از هوا با پهپاد گرفته شده است، ابعاد گسترده ویرانی‌های بر جای مانده در این منطقه را نشان می‌دهد.

تصویری که صبح امروز پنجشنبه از هوا با پهپاد گرفته شده است، ابعاد گسترده ویرانی‌های بر جای مانده در این منطقه را نشان می‌دهد

گروهی خبر هفته نامه ندای غزنه

منبع:‌ بی بی سی